Verschillende soorten herpesvirussen
In totaal zijn er inmiddels ca. 100 herpesvirussen bekend, acht daarvan komen voor bij mensen.
De herpesvirussen die bij de mens voorkomen zijn:
Klik op info om direct naar het type herpes te gaan
- HHV-1 = Herpes simplex virus 1 (HSV-1): veroorzaakt de koortslip en oogontsteking Info
- HHV-2 = Herpes simplex virus 2 (HSV-2): veroorzaakt genitale herpes Info
- HHV-3 = Varicella-zoster virus (VZV): veroorzaakt waterpokken en gordelroos Info
- HHV-4 = Epstein-Barrvirus (EBV) / Lymphocryptovirus: veroorzaakt de ziekte van Pfeiffer Info
- HHV-5 = Cytomegalovirus (CMV ): veroorzaakt mononucleosis-achtig beeld (Pfeiffer) Info
- HHV-6 = Roseolovirus: veroorzaakt zesde ziekte, ook wel driedaagsekoorts genoemd Info
- HHV-7 = nog geen informatie met een duidelijk klinisch syndroom
- HHV-8 = Herpesvirus 8 ook wel Kaposi's sarcoma herpesvirus(KSHV) genoemd: kanker van de bloedvaten in de huid  Info
Uitleg over de verschillende soorten herpesvirussen:
Herpes simplex-virus
Herpes simplex is een infectie dat terugkerende uitbarstingen
van kleine, pijnlijke, met vocht gevulde blaasjes op de huid
of slijmvliezen veroorzaakt. De blaasjes verdwijnen, maar het
virus blijft in een inactieve staat achter in een groep zenuwlichamen
Van tijd tot tijd wordt het virus geactiveerd en begint het
zich te vermeerderen, waarbij vaak een uitbarsting van blaasjes
ontstaat op dezelfde plaats als tijdens de eerdere infectie.
Het virus kan echter aanwezig zijn in de huid zonder duidelijke
blaasjes te veroorzaken.
Er zijn twee belangrijke soorten Herpes Simplex Virussen (HSV):
Herpes Simplex Virus Type 1 (HSV 1)
Dit is het meest voorkomende soort en dat wordt weer onderverdeeld in twee verschillende soorten:
- Koortslip, ook wel herpes labialis genoemd
- Oogontsteking, ook wel herpes simplex keratitis genoemd
Koortslip:
Pijnlijke, strakke, glanzende blaasjes rond je mond. De blaasjes
komen in groepjes op, blijven een paar dagen zitten en gaan
dan zweren, waardoor ze bedekt worden met een grijzige afscheiding.
Er zijn geen middelen die een koortslip kunnen voorkomen, al
wordt dat wel eens gedacht. Maar, er zijn bij de apotheek middelen
te koop die de genezingsduur met een paar dagen kunnen bekorten.
Een voorwaarde is wel dat u daarmee begint zodra de tinteling
en roodheid opkomt. Het gaat om een aanstipvloeistof, crème,
gel of olie met zinksulfaat of zinkoxide. Zo'n middel bevordert
het indrogen van de blaasjes en bestrijdt de jeuk.
Een koortslip kan worden uitgelokt door bijvoorbeeld zonlicht,
kou, wind, menstruatie, vermoeidheid, wondjes of koorts (bijvoorbeeld bij griep).
Je kan jezelf besmetten met een koortslip. Vooral het vocht
in de blaasjes geeft een groot besmettingsrisico voor anderen
maar ook kun je bij jezelf de besmetting overbrengen: van de
mond naar bijvoorbeeld een oog. Met oraleseks kun je virus ook
overdragen, wat zich uit tot genitale herpes bij de ander. Vanaf
de eerste tintelingen is de koortslip besmettelijk. Vooral baby's
en jonge kinderen kunnen
ernstig ziek
worden van een herpesinfectie.
Oogontsteking
Dit lijkt op een lichte bacteriële infectie, aangezien
de ogen enigszins pijnlijk zijn, tranen, rood zien en overgevoelig
zijn voor licht. Het zicht wordt wazig doordat het hoornvlies
opzwelt. In tegenstelling tot een bacteriële infectie reageert
een herpesinfectie echt niet op antibiotica, maar wordt vaak
nog erger.
Meestal leidt de infectie slechts tot geringe veranderingen
van het hoornvlies en verdwijnt vanzelf. In zeldzame gevallen
kan het virus diep in het hoornvlies dringen en het oppervlak
ervan beschadigen. Ook kan de infectie later terugkeren, waardoor
verdere schade aan het hoornvliesoppervlak wordt aangericht.
Hierdoor kan het hoornvlies gaan zweren, permanente littekens
vertonen en ongevoelig worden voor aanraking. Het virus kan
ook zorgen voor een woekering van bloedvaten in het oog, belemmering
of verlies van het gezichtsvermogen.
Herpes Simplex Virus
Type 2 (HSV 2) Genitalis
Dit soort type is beter bekend als genitalis. Genitalis is
afgeleidt van het woord genitaliën en dat betekent geslachtsorganen.
Herpes genitalis is een erg besmettelijke aandoening die door
een virus wordt veroorzaakt. Deze aandoening kun je oplopen
door seksueel contact gehad te hebben met een partner die herpes
heeft. Maar het kan ook als je orale seks hebt met een partner
die een koortslip heeft, want zoals je net heb kunnen lezen
is een koortslip een broertje van herpes genitalis. Het besmettingsgevaar
is het grootst als je partner blaasjes of zweertjes rond of
op zijn/haar geslachtsdelen heeft. Maar je kunt het ook krijgen
van iemand die geen klachten heeft, maar wel het virus bij zich
draagt. Seksueel contact met gebruik van een condoom is geen
100 % garantie dat je herpes voorkomt. Een blaasje of een zweertje
dat niet wordt bedekt door het condoom, kun je het virus door
met iemand te seksueel contact te hebben overbrengen.
Deze soa is familie van de gewone koortslip en de gordelroos
en is niet te genezen. Er is alleen een behandeling om de klachten
te verminderen. De symptomen van de eerste uitbraak beginnen
meestal vier tot zeven dagen na de infectie. De eerste symptomen
zijn meestal jeuk, prikkeling en pijn. Dan verschijnt er een
kleine rode vlek, gevolgd door een groep pijnlijke blaasjes.
Vaak komt er wat bloederig vocht uit de blaasjes. De blaasjes
breken open en vloeien samen, waarbij ze ronde zweertjes vormen.
De zweertjes, die gewoonlijk pijnlijk zijn, vormen na een paar
dagen een korst. Urineren kan moeilijk zijn en lopen is vaak
pijnlijk. De zweertjes kunnen ook samen één grotere
zweer vormen. De wondjes genezen in ongeveer tien dagen, maar
kunnen littekens achterlaten. De lymfeklieren in de lies zijn
meestal enigszins opgezwollen en gevoelig. De eerste uitbraak
is pijnlijker, duurt langer, is uitgebreider dan de volgende
uitbraken, kan gepaard gaan met koorts en geeft een gevoel van
ziekte.
De terugkerende aanvallen kun je meestal
herkennen aan:
- Roodheid in een klein gebied
- Jeukend, pijnlijk, stekend, verdoofd of koud gevoel
op de plekken waar het zal ontstaan
- Soms hoofdpijn en/of koorts
- Pijn in been of billen
Bij mannen kunnen de wondjes overal op de penis voorkomen,
ook op de voorhuid indien de penis onbesneden is. Bij vrouwen
kunnen de wondjes zich op de uitwendige schaamdelen, in en rond
de vagina en op de baarmoederhals ontwikkelen. Door anaal contact
kunnen wondjes ontstaan rond de anus of in de endeldarm.
Goed en veelvuldig je handen wassen na contact met de blaasjes
is zeer belangrijk! Je kan jezelf daardoor mee besmetten, als
je met je vingers aan de blaasjes hebt gezeten en daarna bijvoorbeeld
in je oog wrijft. In een vochtige handdoek kan het virus tenminste
een uur besmettelijk blijven, houdt daarom de handdoeken goed
uit elkaar, zodat je er niet iemand mee kan besmetten.
Als je eenmaal een aanval van herpes achter de rug hebt, kunnen
de blaasjes en daarmee de besmettelijkheid van tijd tot tijd
terugkomen, en dat kan voornamelijk in de volgende periodes:
- als je lichaam in een slechte toestand is door bijvoorbeeld
stress op griep
- hevige seks
- menstruatie
- zonlicht
- sommige voedingsmiddelen, zoals zeer gekruid eten
- ziekte
Op den duur worden de aanvallen wat minder heftig.
De grootste complicaties bij herpes komen voort uit de angst
het ongemak over te brengen op je partner. Voor sommige mensen
is het een reden om alle seksuele contacten te vermijden. Er
zijn mensen die denken dat het geen kwaad kan om te vrijen met
een partner die eveneens aan herpes lijdt. Dat is niet helemaal
waar. Je kunt de herpes uitbreiden naar andere delen van je
lichaam. Bovendien bestaan er verschillende soorten herpes.
Het kan zijn dat je voortaan twee soorten tegelijk hebt.
Men heeft wel eens het vermoeden uitgesproken dat er bij vrouwen
verband zou bestaan tussen herpes en baarmoederhalskanker, maar
daar zijn nooit echt bewijzen voor geleverd. Als een vrouw zich
hier zorgen over maakt, kan ze het laten controleren met behulp
van een uitstrijkje. Herpes heeft zelden ernstige gevolgen.
Voor zwangere vrouwen is het niet zonder risico. Vooral na het
breken van de vliezen loopt het vrucht gevaar als de vrouw op
dat moment een herpes-aanval heeft.
HHV-3 Herpes Zoster
Waterpokken
Het doormaken van waterpokken geeft immuniteit tegen de ziekte.
Het virus blijft aanwezig in het lichaam. Dit kan leiden tot
het uitbreken van gordelroos bij volwassenen. Zo kan bijvoorbeeld
de gordelroos van oma de besmettingsbron zijn waarvan de kinderen
waterpokken krijgen.
De incubatieperiode voor waterpokken is 11 tot 21 dagen en het
is besmettelijk gedurende zevendagen. Waterpokken kunnen een
gevaar betekenen voor je ongeboren of premature baby. Als je
waterpokken krijgt binnen vijf dagen voor de geboorte van je
baby dan adviseren sommige artsen dat moeder en baby worden
gescheiden om de kans op besmetting laag te houden.
Onderzoek toont aan dat 50% van de baby's dan waterpokken ontwikkelt.
Je kan dan wel je melk afkolven en aan je baby laten geven omdat
jouw melk antistoffen bevat. Als er geen besmettelijke blaasjes
meer zijn kan er weer in direct contact borstvoeding worden
gegeven. Als je al waterpokken hebt gehad zal je baby niet zo
snel waterpokken krijgen of misschien in een lichte mate. Met
name tijdens de zwangerschap kan waterpokken dus voor complicaties
zorgen.
Overmatige melkproductie kan het gevolg zijn van het waterpokkenvirus
doordat er onderhuids meer prikkels zijn die de melkproductie
kunnen bevorderen. Een bloedtest kan uitmaken of je antistoffen
hebt voor waterpokken.
Gordelroos
De volksnaam voor gordelroos is sint-antoniusvuur. Het Griekse
woord zoster betekent 'gordel' (van een militair) en de medische
term voor gordelroos is herpes zoster. Het Griekse werkwoord
herpein betekent 'sluipen', een verwijzing naar de neiging van
beide vormen van herpes - herpes simplex en herpes zoster -
om zich sluipend te verspreiden.
Herpes Zoster, is een virale ziekte die een huidziekte veroorzaakt.
Deze gaat gepaard met roodheid en met vocht gevulde blaasjes.
De blaasjes vormen korstjes en kunnen blijvende littekens geven.
Het Varicella Zoster virus, hetzelfde virus als van waterpokken,
is de veroorzaker van de Herpes Zoster. Na jaren in een soort
slaapstadium te hebben verkeerd, kan het virus weer actief worden.
Dit gebeurt meestal bij oudere mensen of bij mensen met een
verminderde afweer.
De infectie tast niet altijd het oog aan, zelfs niet wanneer
deze in het gezicht en op het voorhoofd voorkomt. Als de oogtak
van de vijfde hersenzenuw echter geïnfecteerd raakt, kan
deze infectie zich gemakkelijk uitbreiden naar het oog. Het
oog wordt rood en pijnlijk en het ooglid zwelt op. Het geïnfecteerde
hoornvlies kan opzwellen, ernstig beschadigd raken en er kan
littekenweefsel worden gevormd. De weefsels achter het hoornvlies
kunnen ontsteken, een aandoening die bekend staat als uveïtis,
en de oogboldruk kan verhoogd raken.
Zeer regelmatig voorkomende complicaties van hoornvliesinfecties
zijn het ongevoelig worden van het hoornvlies voor aanraking
en permanente verhoging van de oogboldruk (glaucoom).
De eerste symptomen is meestal een tintelend gevoel (hypergevoeligheid)
in het gebied dat wordt aangetast, gevolgd door ernstige pijn
of jeuk, dit kan roodheid van de huid veroorzaken. Tenslotte
enkele of meerdere blaasjes met vocht gevuld. De verspreiding
van de blaasjes volgt het patroon van de aangedane zenuw. De
pijn is meestal hevig en gaat gepaard met branderigheid, een
kloppend gevoel en overgevoeligheid van de aangedane huid. De
roodheid duurt drie tot zes weken, maar sommige patiënten
houden maanden en soms jaren last van de pijn. Dit noemen we
het "post-herpetische pijn syndroom". Sommige patiënten
houden ondanks de vele medicijnen blijvende schade aan het gezichtsvermogen
of blijven pijn houden nadat de oorspronkelijke klachten zijn
verdwenen.
Herpes Zoster van het oor
Herpes Zoster van het oor, ook wel bekend als het Hunt-syndroom,
is een infectie van de gehoorzenuw door het herpes-zoster-virus,
die hevige oorpijn, verlamming van de aangezichtszenuw, gehoorvlies
en duizeligheid kan veroorzaken.
Er vormen zich kleine, met vocht gevulde blaasjes (vesiculae)
in de oorschelp en in de gehoorgang. Er kunnen zich ook blaasjes
vormen op de huid van het gezicht of de nek die ontstaan door
de geïnfecteerde zenuwen. Als de aangezichtszenuw is geïnfecteerd,
kunnen de spieren aan één kant van het gezicht
tijdelijk of blijvend verlamd raken. Het gehoorverlies kan permanent
zijn of het gehoor kan gedeeltelijk of geheel terugkeren. De
duizeligheid kan een paar dagen tot enkele weken aanhouden.
Epstein-Barrvirus (EBV)
Epstein-Barrvirus (EBV) is een herpesvirus dat in 1964 werd
ontdekt en dat in verband is gebracht met diverse ziektebeelden.
EBV veroorzaakt de volgende ziektebeelden:
- Ziekte van Pfeiffer (klierkoorts, mononucleosis infectiosa)
- Lymfomen (tumoren van de lymfocyten)
Ziekte van Pfeiffer
De volgende symptomen komen bijna altijd voor:
- gezwollen lymfeklieren
- keelpijn
- koorts
- vermoeidheid
Volgende symptomen kunnen gepaard gaan met de ziekte, maar dit
is niet altijd het geval:
- gezwollen milt
- vergrote lever
- huiduitslag
- geelzucht
- oedeem, vaak rond de ogen. Oedeem is een opeenhoping
van vocht in het weefsel, leidend tot een zwelling
- hoest
Lymfomen (tumoren van de lymfocyten)
Lymfomen worden onderverdeeld in twee groepen: Hodgkin's lymfoom
en non-Hodgkin lymfoom.Beide typen worden weer onderverdeeld
in subtypen; er zijn vier vormen van Hodgkin, en non-Hodgkin
bestaat in meer dan 20 verschillende vormen, elk met een eigen
prognose en behandelingsstrategie.
Lymfoom presenteert zich vaak (maar zeker niet altijd) met
zwelling van de lymfeklieren in de hals, lies of oksels. Regelmatig
bevindt het tumorweefsel zich in de borst- of buikholte, de
hersenen, milt, huid of in andere organen.
Andere symptomen:
- Geelzucht (icterus) door blokkade van de galwegen,
nierfalen door blokkade van de urinewegen, of symptomen passend bij de blokkade van bloedvaten
door het tumorweefsel
- Paraneoplastische symptomen (veroorzaakt door hormonen
en andere stoffen die door de tumorcellen worden afgescheiden)
- B-symptomen: onverklaarde koorts (in Hodgkin heet
dit "Pel-Ebstein koorts", die met tussenpozen van
enkele dagen optreedt), >10% gewichtsverlies en nachtelijk
zweten
- Andere verschijnselen, zoals hemolytische anemie (bloedarmoede
door afbraak van rode bloedcellen)
- Huidafwijkingen (sommige lymfomen zijn zelfs beperkt
tot de huid)
Cytomegalovirus (CMV)
Het cytomegalovirus, ofwel CMV, is een virus, dat wereldwijd
veel voorkomt, veel mensen raken wel eens geïnfecteerd
in hun leven.
Ongeveer 80% van de volwassenen in de VS is geïnfecteerd
geweest door dit virus. De infectie heeft meestal geen gevolgen,
maar bij mensen met een zwak afweersysteem kan het diverse ziekten
veroorzaken.
Er is vooralsnog geen behandeling tegen CMV infectie. Heeft
iemand eenmaal een infectie gehad, dan blijft het virus latent
aanwezig en kan bij een verzwakking van het afweersysteem weer
actief worden.
Het virus wordt verspreid door mensen. Het virus gaat van persoon
tot persoon, een persoon met een CMV infectie kan het virus
verspreiden, ook al heeft deze persoon geen symptomen van de
infectie.
Het virus komt voor in veel lichaamsvloeistoffen, zoals urine,
bloed, speeksel, tranen en moedermelk. Via deze lichaamsvloeistoffen
kan het virus verspreid worden. CMV kan ook verspreid worden
door seksueel kontakt, bloedtransfusies, orgaantransplantaties
en borstvoeding.
Iedereen kan geïnfecteerd worden door CMV, bijna iedereen
is wel eens blootgesteld aan CMV tegen de tijd dat hij volwassen
is, maar niet iedereen wordt er ziek van. De tijd tussen blootstelling
aan het virus en het eventueel ziek worden bedraagt 3 tot 12
weken.
Door een bloedonderzoek kan worden aangetoond of iemand in het
verleden geïnfecteerd is geweest.
Personen met een verhoogd risico voor complicaties
zijn:
- baby's van vrouwen die voor het eerst geïnfecteerd
worden tijdens de zwangerschap
- zwangere vrouwen die werken met kinderen
- personen met een verzwakt immuunsysteem, zoals kankerpatiënten
- ontvangers van een transplantatieorgaan
- personen met een HIV-infectie
Symptomen van een actieve infectie kunnen
zijn:
- hoge koorts
- rillingen
- erg vermoeid zijn
- een algemeen ziek gevoel
- hoofdpijn
Bij volwassenen duren deze verschijnselen hooguit 2 tot 3 weken.
De meeste geïnfecteerde pasgeborenen hebben geen symptomen
bij de geboorte, maar in sommige gevallen kunnen in de volgende
jaren symptomen optreden, zoals ontwikkelingsachterstand en
problemen met het zien of gehoor. Soms kan een pasgeborene een
levensbedreigende infectie bij de geboorte hebben. De ziekte
kan dan een levenslange ontwikkelingsachterstand tot gevolg
hebben, eventueel ook doofheid of blindheid. Eén op de
honderd kinderen wordt geboren met een CMV infectie. Slechts
bij een klein percentage van deze kinderen treden problemen
op. Kinderen, die een infectie oplopen na de geboorte, hebben
zelden symptomen.
Het kan voorkomen dat de volgende symptonen
dan optreden:
- longproblemen
- slecht groeien
- problemen met de lever of het bloed
Mensen met een verzwakt immuunsysteem kunnen ernstiger, levensbedreigende
problemen hebben, zoals longontsteking, leverontsteking en bloedziekten.
De ziekte kan dan weken of maanden duren en kan fataal aflopen.
Bij personen met een HIV-infectie kan de ziekte blindheid veroorzaken.
Er is geen specifieke behandeling tegen het virus. De kans op
besmetting kan verminderd worden door goede persoonlijke hygiëne
en vermijding van mondcontact met lichaamsvloeistoffen van jonge
kinderen.
Roseolovirus:
De ziekteverschijnselen bestaan uit een vrij plots optredende,
enige (meestal 3 tot 5) dagen durende hoge koorts, (39 tot 40,5
°C), meestal zonder duidelijke lokaliserende symptomen zoals
oorpijn of een zere keel. De koorts zakt dan vrij abrupt waarna
het kind een uitslag ontwikkelt. Soms gaat de uitslag gepaard
met keelontsteking, oorontsteking en/of vergroting van de lymfeklieren
in hals en nek. Het kind hoeft geen erg zieke indruk te maken
en een koortswerend middel zoals paracetamol is meestal reeds
voldoende. Meer is er trouwens niet aan te doen, de ziekte geneest
vanzelf.
Kaposi's sarcoma herpesvirus
(KSHV)
Een soort kanker van de bloedvaten in de huid. Als hiv-positieven
KS hebben, krijgen ze de aidsdiagnose. Bij KS krijgt iemand
een woekering van bloedvaten die in eerste instantie pijnloos
is en er blauw-rode plekken veroorzaakt. KS kan ook inwendig
ontstaan (darmen, lymfeklieren of longen), en kan dan levensbedreigend
zijn.
KSH wordt veroorzaakt door een soort herpesvirus (HHV-8 of KSHV
genoemd). KS komt veel vaker voor bij hiv-positieve homomannen
dan bij andere hiv-positieven. De indruk bestaat daardoor dat
HHV-8 seksueel overdraagbaar is. Wat de risicohandelingen zijn
voor de overdracht van het virus is echter nog onbekend.