Wat is verslaving

Als men meer gebruikt dan men wil, niet kan stoppen, het gebruik niet meer in de hand heeft, als men een groot deel van de dag bezig is met het gebruik, dan spreken we van verslaving. De gebruiker is niet meer de baas over het middel, maar het middel is de baas over de gebruiker.

Door je prettiger, zelfverzekerder of meer ontspannen te voelen, wordt er door de meeste mensen wel eens middelen gebruikt zoals: alcohol, tabak, cannabis, kalmerende medicijnen of slaapmiddelen. Ook kan men het gevoel hebben er meer bij te horen of het samen gezelliger te hebben. Zo lang er sprake is van matig gebruik, hoeft er nog niets ernstigs aan de hand te zijn.

Signalen van een beginnende verslaving zijn: bij herhaling meer gebruiken dan voorgenomen, drang hebben om te gebruiken en gebruiken om problemen te verlichten.

Iedereen kan verslaafd worden. Alleen laat de ene zich sneller overhalen dan de andere. Sommige mensen beginnen ergens aan omdat ze stoer willen zijn en er bij willen horen. Anderen doen het om hun verdriet te vergeten. Uit nieuwschierigheid, proberen het mensen een keer en als het ze goed bevalt dan val je al gauw in herhaling. Dat is een fout die velen hebben gemaakt. Ze dachten dat é é n keer niet zo erg was en dat ze genoeg wilskracht hadden om te stoppen. Helaas gebeurt het te vaak dat ze niet meer kunnen stoppen.


Aan verslaving gaat een proces vooraf, dat wordt gekenmerkt door een viertal fasen. Hoe snel de fasen doorlopen worden is onder andere afhankelijk van het middel en van de leefomstandigheden waarin iemand verkeert. Bij heroïne gaat dit in het algemeen sneller dan bij alcohol. Ook gaat het sneller wanneer men verkeert in een omgeving waarin middelengebruik normaal is.

Fase 1: experimenteerfase

Meestal begint het, vaak op jonge leeftijd met experimenteel gebruik: uit nieuwsgierigheid probeert men een bepaald middel uit.

Fase 2: fase van sociaal of geïntegreerd gebruik

De gebruiker zoekt de positieve effecten van het middel en weet dit in zijn leven in te passen zonder dat men er last van heeft.

Fase 3: fase van overmatig en schadelijk gebruik

Het gebruik krijgt een steeds grotere rol in het dagelijks leven. Men gebruikt niet alleen om zich lekker te voelen, maar ook om spanningen en onlust te verdrijven.

Fase 4: de verslavingsfase In deze fase wordt vrijwel het hele leven door gebruik beheerst. Er zijn schadelijke gevolgen op lichamelijk, psychisch en sociaal gebied.

Lichamelijke (fysieke) afhankelijkheid:

Het lichaam van de gebruiker kan niet meer zonder het middel. Er gaan zich ontwenningsverschijnselen voordoen zoals trillen en braken, transpireren, misselijkheid, angst, rusteloosheid, spierpijn en prikkelbaarheid. Men heeft steeds meer nodig om hetzelfde effect te bereiken. Het lichaam kan zo gewend raken aan het regelmatige gebruik dat het niet meer zonder kan. Deze verschijnselen verdwijnen als opnieuw gebruikt wordt. Onttrekkingsverschijnselen wijzen op het op het bestaan van een zogenaamde lichamelijke afhankelijkheid. Tolerantie en onthoudingsverschijnselen treden met name op bij overmatig gebruik van alcohol en opiaten. Het willen vermijden van die verschijnselen vormt vaak een belangrijke reden om met het gebruik door te gaan

Geestelijke (psychische) afhankelijkheid

De gebruiker denkt dat hij niet zonder een middel kan. Als de gebruiker het middel niet gebruikt komt hij in een geestelijke nood. Er bestaat een onweerstaanbare behoefte aan het middel (hunkering of zucht). Men heeft het gevoel dat men het middel nodig heeft en verlangt terug naar het effect. De gebruiker is in denken en doen continu bezig met het middel. Tegelijkertijd wordt het overmatige gebruik nogal eens ontkend en verheimelijkt. Naast deze directe verschijnselen gaat verslaving regelmatig gepaard met symptomen als angst, depressie en verwardheid. Steeds sterker naar een middel verlangen en zich eigenlijk niet meer prettig kan voelen zonder, wijst op het bestaan geestelijke afhankelijkheid.

De lichamelijke en de geestelijke kant van een afhankelijkheid mogen niet gezien worden als twee dingen die los van elkaar staan. Een mens is geen optelsom van lichaam en geest. Die twee zijn sterk met elkaar verbonden (als we ons slecht voelen hebben we al sneller last van lichamelijke kwaaltjes, als we grieperig zijn voelen we ons al snel wat minder goed in ons vel)

Sociaal

Omdat de gebruiker niet meer goed functioneert, kunnen problemen met de omgeving (partner, gezin, familie en vrienden) en op het werk ontstaan. Aan de ene kant beperkt de gebruiker zijn bestaan steeds meer tot die personen en die situaties die direct te maken hebben met het verkrijgen van het middel; aan de andere kant nemen mensen uit de omgeving vaak veroordelend afstand van de gebruiker.

Soorten verslavingen:

In principe kan je afhankelijk worden van elk product of elke activiteit die genot brengt. Bij het woord 'verslaving' denken de meeste mensen onmiddellijk aan illegale drugs, zoals cannabis, cocaïne of heroïne. Maar uiteraard kan je evengoed afhankelijk zijn van legale drugs, zoals alcohol of sigaretten. Daarnaast zijn er nog een hoop andere dingen waarvan iemand afhankelijk kan worden, zoals gokken, internet (chatten, gaming, ...), seks, winkelen, chocolade en ander snoep, eten of TV-soaps.

Onderstaande verslavingen worden op deze webiste behandeld:

• Alcohol
• Drugs
• Eetverslaving
• Gokverslaving

De behandeling

Hoe langer de verslaving duurt, hoe moeilijker de behandeling is. Vaak mislukken een aantal behandelpogingen. De belangrijkste voorwaarde voor een geslaagde behandeling is de eigen wens om het gebruik te veranderen. Omdat een verslaving hardnekkig is, is volhouden van de behandeling moeilijk. Omdat een verslaving meestal gepaard gaat met lichamelijke, psychische en sociale problemen, moeten die problemen ook worden behandeld. Meestal worden belangrijke mensen uit de omgeving (partner,familie) bij de behandeling betrokken. Een dergelijke gecombineerde behandeling geeft het beste resultaat.

Bij een verslaving begint de behandeling vaak met een detoxificatie ofwel ontgifting. Dit is het onder begeleiding staken van het middel. Waar nodig worden onthoudingsverschijnselen en andere klachten beperkt met behulp van medicijnen. Vaak is pas na ontgifting goede diagnostiek mogelijk, met name ten aanzien van bijkomende andere psychische aandoeningen. Tevens kan, meestal pas na ontgifting, bekeken worden hoe de verdere behandeling er uit moet zien. Specialisten op het gebied van verslavingszorg werken in instellingen voor ambulante verslavingszorg (voorheen Consultatiebureau voor Alcohol en Drugs (CAD) en klinieken voor verslavingszorg. Tevens zijn er voor diverse verslavingen zogenaamde zelfhulpgroepen zoals de

Alcohol Anonymous (AA) en Gambling Anonymous (GA). Kern van de boodschap van deze groepen is dat je verslaafd bent en verslaafd blijft, ook al drink je geen druppel alcohol meer of gooi je geen gulden meer in de gokkast. Het enige dat je kunt doen is gewoon totaal stoppen met gokken of het drinken van alcohol. Deelnemers aan deze groepen leren dat ze nooit meer, op welke wijze ook, de 'genoegens' van alcohol drinken of gokken kunnen ervaren, omdat zij daar nooit meer mee om zullen kunnen gaan.